Yedioth Ahronoth’a göre, Brezilya ve Sırbistan’daki seçimler, İsrail için iki önemli dış politika başarısızlığına yol açtı. Brezilya’da Bolsonaro’nun mağlubiyeti, Kudüs’teki büyükelçilik planlarını boşa çıkardı; Sırbistan’da ise Vucic’in kaybı, silah sevkiyatları ve insansız hava aracı işbirliğini belirsiz bir duruma sürükledi.
Yedioth Ahronoth gazetesinin haberine göre, Brezilya’daki seçim sonuçları, iki ülke arasındaki diplomatik gerilimi sona erdirme ve “büyükelçiliği Kudüs’e taşıma” hedeflerini suya düşürdü.
“BREZİLYA’DA FIRSAT KAÇIRILDI”
Sırbistan’daki siyasi belirsizlik, kritik silah tedariklerini ve insansız hava aracı işbirliğini belirsiz hale getirirken, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun dış politikada kişisel ittifaklara olan bağımlılığının getirdiği riskleri gözler önüne serdi.
Brezilya’da Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Senatör Flavio Bolsonaro’yu yenerek bir dönem daha başkanlık koltuğunu elde etti.
Sırbistan’da ise eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, yaklaşık iki yıl süren hükümet karşıtı protestoların ardından öğrencilerin önderlik ettiği bir harekete karşı parlamentoda yaşadığı yenilgiyi kabul etti.
Gazeteye göre, Brezilya’daki durum, diplomatik ilişkileri düzeltmek adına kaybedilen bir fırsatı simgeliyor. Sırbistan’daki gelişmeler ise silah tedariki, savunma teknolojisi ve askeri işbirliği temelli stratejik ortaklığı ciddi bir belirsizlikle karşı karşıya bırakıyor.
“BOLSONARO’NUN YENİLGİSİYLE KUDÜS PLANI SUYA DÜŞTÜ”
İsrail ile Brezilya arasındaki ilişkiler şu anda tarihi bir dip noktasında bulunuyor.
İsrail, Gazze’ye yönelik saldırıları Holokost’a benzeten açıklamaları nedeniyle Devlet Başkanı Silva’yı “istenmeyen kişi” (persona non grata) ilan etmişti.
Bu kriz nedeniyle şu anda her iki ülkenin de birbirlerinin başkentlerinde görev yapan büyükelçileri yok.
Seçim yarışına katılan Flavio Bolsonaro ise Lula yönetiminin politikalarını tersine çevirme, askeri ve diplomatik işbirliğini derinleştirme ve Brezilya Büyükelçiliği’ni Tel Aviv’den Kudüs’e taşıma vaadinde bulunmuştu.
Bolsonaro ayrıca diplomatik temsil seviyesini yeniden tesis etme niyetini belirterek, göreve geldiği ilk gün yeni bir İsrail büyükelçisinin güven mektubunu kabul etmeyi taahhüt etmişti.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da Brezilya’daki yönetim değişikliği ihtimalini desteklemiş ve ilk turdan sonra Bolsonaro’yu kutlayarak ikinci turda başarı dileklerini iletmişti.
Ancak Netanyahu’nun Bolsonaro’ya verdiği bu açık destek, halihazırda mesafeli olduğu Lula’yla arasındaki gerginliği daha da artırdı.
Netanyahu’nun Lula’yı seçim zaferinden ötürü tebrik etmek amacıyla telefonla araması da beklenmiyor.???????
Habere göre, Flavio Bolsonaro’nun sandıktan yenilgiyle ayrılması tüm bu vaatlerin rafa kalkması anlamına geliyor.
Bu mağlubiyet, büyükelçilerin başkentlere dönmesini, savunma alanında daha yakın işbirliklerini ve büyükelçiliğin Kudüs’e taşınması ihtimalini tamamen ortadan kaldırırken; İsrail’i Netanyahu ile ilişkisi açıkça düşmanca olan Lula yönetimi altında yeni bir dönemle yüz yüze getiriyor.
SIRBISTAN İLE İSRAİL İLİŞKİLERİ ASKERÎ ORTAKLIĞA DÖNÜŞMÜŞTÜ
Gazeteye göre Sırbistan seçimlerinin sonuçları İsrail açısından çok daha ağır sonuçlar doğurabilir; çünkü Tel Aviv ile Belgrad arasındaki ilişkiler zaten stratejik bir askeri ortaklığa dönüşmüş durumdaydı.
Aleksandar Vucic yönetimindeki Sırbistan, İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırıları sırasında önemli bir tedarikçi haline gelmişti.
Pek çok ülke savaş suçları nedeniyle İsrail’e silah ihracatını kısıtlarken; Sırbistan yönetimi askeri teçhizat ve mühimmat sevkiyatını kesintisiz sürdürdü. Hatta Gazze saldırıları sırasında gerçekleştirilen rekor artışla büyük çaplı bir hava köprüsü oluşturuldu. Bu şekilde İsrail ordusunun Gazze’yi vururken kullandığı bomba, füze ve top mermisi stokları desteklendi.
İki ülke arasındaki bu askeri lojistik hattı Eylül 2026’da ortak üretime dönüştü. Sırbistan’da İsrailli savunma şirketi Elbit Systems işbirliğiyle İsrailli insansız hava araçlarının montajını üstlenen bir fabrikanın açılışı yapıldı.
ASKERÎ İŞBİRLİĞİNİN DEVAM EDIP ETMEYECEĞİ BELİRSIZ
Ancak Vucic’in seçimleri kaybetmesi yeni Sırp liderliğinin bu askeri işbirliğini devam ettirip ettirmeyeceği konusunda ciddi soru işaretleri yarattı.
Sırbistan’daki iktidar değişiminin diğer boyutunu ise Avrupa Birliği ile yakınlaşma olasılığı oluşturuyor.
Avrupa Birliği faktörü
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in öğrenci hareketinin seçim zaferini memnuniyetle karşıladığına dair açıklaması ve Birlik’in Sırbistan’ın katılım sürecini desteklemeye hazır olduğunu belirtmesi bu sürecin ilk sinyali oldu.
Buna göre Belgrad’ın Avrupa kurumlarıyla entegrasyon çabası yeni yönetimin İsrail-Filistin meselesinde Avrupa Birliği’nin benimsediği resmi çizgiye uyum sağlama baskısıyla karşılaşmasına neden olabilir; bu da Tel Aviv ile yürütülen askeri ortaklığın durdurulmasına sebep olabilir.
NETANYAHU’NUN DIŞ POLITIKA ZAFIYETI
Gazeteye göre her iki ülkedeki seçim sonuçları Netanyahu’nun İsrail’in uluslararası ilişkilerini inşa etmedeki zayıflığını gözler önüne seriyor.
Bunun yalnızca Brezilya ve Sırbistan ile sınırlı olmadığı; stratejik çıkarlar aynı kalsa bile hükümet değişikliklerinin politikaları doğrudan etkileyebildiği ABD ve Avrupa ülkeleriyle olan ilişkilerde benzer risklerin ortaya çıktığı belirtiliyor.
