Yedioth Ahronoth’a göre, Brezilya ve Sırbistan’daki seçimler, İsrail için iki önemli dış politika başarısızlığına yol açtı. Brezilya’da Bolsonaro’nun kaybı Kudüs büyükelçiliği planlarını etkisiz hale getirirken; Sırbistan’da Vucic’in yenilgisi silah sevkiyatları ve insansız hava aracı işbirliğini belirsiz bir duruma sürükledi.
Yedioth Ahronoth gazetesinin haberine göre, Brezilya’daki seçim sonuçları, iki ülke arasındaki diplomatik gerginliği sona erdirme ve “büyükelçiliği Kudüs’e taşıma” hedeflerini tehlikeye attı.
“BREZİLYA’DA FIRSAT KAÇIRILDI”
Sırbistan’daki siyasi belirsizlik ise kritik silah sevkiyatları ve insansız hava aracı ortaklığını tehdit ederken, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun dış politikada kişisel ilişkilere güvenmenin getirdiği riskleri gözler önüne serdi.
Brezilya’da Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro’nun oğlu Senatör Flavio Bolsonaro’yu yenerek bir dönem daha başkanlık görevini sürdürdü.
Sırbistan’da ise eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, yaklaşık iki yıldır devam eden hükümet karşıtı protestoların sonucunda gençlerin önderlik ettiği bir harekete karşı parlamenter seçimlerdeki mağlubiyetini kabul etti.
Gazeteye göre, Brezilya’daki durum diplomatik ilişkileri düzeltme adına kaçırılmış bir fırsatı simgeliyor. Sırbistan’daki gelişmeler ise askeri işbirliği ve savunma teknolojisine dayanan stratejik ortaklığı ciddi bir belirsizlikle yüz yüze bırakıyor.
“BOLSONARO’NUN YENİLGİSİYLE KUDÜS PLANI SUYA DÜŞTÜ”
İsrail ile Brezilya arasındaki ilişkiler şu anda tarihi bir dip noktasında bulunuyor.
İsrail, Gazze’ye yönelik saldırıları Holokost’a benzeten açıklamaları nedeniyle Devlet Başkanı Silva’yı “istenmeyen kişi” (persona non grata) ilan etmişti.
Bu kriz sonucunda her iki ülkenin de birbirlerinin başkentlerinde şu an için bir büyükelçisi yok.
Seçim yarışına katılan Flavio Bolsonaro ise Lula yönetiminin politikalarını tersine çevirme, askeri ve diplomatik işbirliğini derinleştirme ve Brezilya Büyükelçiliği’ni Tel Aviv’den Kudüs’e taşıma vaadinde bulunmuştu.
Bolsonaro ayrıca diplomatik temsil seviyesini yeniden tesis etme niyetini ifade ederek, göreve geldiği ilk gün yeni bir İsrail büyükelçisinin güven mektubunu kabul etmeyi taahhüt etmişti.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da Brezilya’daki yönetim değişikliği ihtimalini açıkça destekleyerek, ilk turdan sonra Bolsonaro’yu kutlayıp ikinci turda başarı dileklerini iletmişti.
Ancak Netanyahu’nun Bolsonaro’ya verdiği bu kamuoyu desteği, mesafeli olduğu Lula ile arasındaki uçurumu daha da derinleştirdi.
Netanyahu’nun Lula’yı seçim zaferinden dolayı telefonla arayıp tebrik etmesi beklenmiyor.
Habere göre, Flavio Bolsonaro’nun yenilgiyle sandıktan çıkması bu vaatlerin hepsinin geçersiz kılınması anlamına geliyor.
Bu mağlubiyet, büyükelçilerin başkentlere dönüşünü engelleyerek savunma alanında daha yakın işbirliği olasılığını tamamen ortadan kaldırırken; İsrail’i Netanyahu ile ilişkileri gergin olan Lula yönetimi altında yeni bir dönemle karşı karşıya bırakıyor.
SIRBISTAN İLE İSRAİL İLİŞKİLERİ ASKERİ ORTAKLIĞA DÖNÜŞMÜŞTÜ
Gazeteye göre Sırbistan seçim sonuçları İsrail açısından çok daha ağır sonuçlar doğurabilir çünkü Tel Aviv ile Belgrad arasındaki ilişkiler zaten stratejik bir askeri ortaklığa dönüşmüş durumdaydı.
Aleksandar Vucic döneminde Sırbistan, İsrail’in Gazze’ye yönelik soykırıma varan saldırıları sırasında önemli bir tedarikçi haline gelmişti.
Pek çok ülke savaş suçları dolayısıyla İsrail’e silah ihracatını yasaklarken; Sırbistan yönetimi askeri malzeme ve mühimmat sevkiyatını sürdürmeye devam etti. Hatta Gazze saldırıları boyunca sevkiyatlarda yaşanan artışla geniş çaplı bir hava köprüsü oluşturuldu. Bu sayede İsrail ordusunun Gazze’yi bombalarken kullandığı munitions stokları takviye edildi.
Bu askeri lojistik hat Eylül 2026’da ortak üretime dönüştü. Sırbistan’da İsrailli savunma şirketi Elbit Systems işbirliğiyle kurulacak fabrikada İsrail menşeli insansız hava araçlarının montajına başlanıldı.
ASKERİ İŞBİRLIĞININ DEVAM EDIP ETMEYECEĞI BELIRSIZ
Lakin Vucic’in seçimleri kaybetmesi yeni Sırplık liderliğinin bu askeri işbirliğini sürdürüüp sürdüremeyeceğine dair ciddi soru işaretleri yarattı.
Sırbistan’daki iktidar değişikliğinin diğer boyutu ise Avrupa Birliği ile yakınlaşma olasılığıdır.
Avrupa Birliği faktörü
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in öğrenci hareketinin seçim galibiyetini memnuniyetle karşıladığı ve Birlik’in Sırbistan’ın katılım sürecine destek vermeye hazır olduğunu belirtmesi bu süreçteki ilk işaret oldu.
Habere göre Belgrad’ın Avrupa kurumlarına entegrasyon çabası yeni yönetimin İsrail-Filistin meselesinde Avrupa Birliği’nin benimsemiş olduğu resmi çizgiye uyum sağlama baskısıyla karşılaşmasına neden olabilir ki bu da Tel Aviv ile yürütülen askeri ortaklığın askıya alınmasına yol açabilir.
NETANYAHU’NUN DIŞ POLITIKA ZAFIYETI
Gazeteye göre her iki ülkedeki seçim sonuçları Netanyahu’nun İsrail’in uluslararası ilişkilerini inşa etmedeki zayıflığını ortaya koyuyor.
Bu sorun yalnızca Brezilya ve Sırbistan ile sınırlı kalmıyor. Stratejik çıkarlar aynı kalsa bile hükümet değişiklikleri politikaları doğrudan etkileyebildiğinden ABD ve Avrupa ülkeleriyle olan ilişkilerde de benzer riskler söz konusu olmaktadır.
